Lịch sử hình thành và phát triển
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG THƯƠNG
Cách mạng Tháng 8 năm 1945 giành thắng lợi, nước Việt Nam dân chủ  cộng hòa ra đời, ngành Công Thương cả nước cũng từng bước được hình thành và phát triển. Trải qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, tên gọi và chức năng nhiệm vụ của ngành Công Thương có những thay đổi: Ngày 20/11/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 22A/SL quy định tổ chức bộ máy kinh tế, trong đó thành lập Nha Thương vụ và Nha Tiếp tế là cơ quan quản lý nhà nước đầu tiên về Thương nghiệp của nước ta. Thời gian này ngành Công nghiệp cũng được hình thành, là tiền thân của các Bộ Kinh tế, Bộ Công Thương và nhiều Bộ ngành khác… Ngày 14/5/1951, chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh Số 21/SL đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công Thương.
Cùng với ngành Công Thương cả nước, Công Thương Hà Tĩnh được hình thành và thực hiện nhiệm vụ khôi phục xây dựng hệ thống cơ sở sản xuất Công nghiệp, tiểu thủ Công nghiệp, củng cố tổ chức hệ thống mạng lưới lưu thông. Các Công ty thương nghiệp quốc doanh, Hợp tác xã mua bán từ tỉnh, huyện đến xã. Các xí nghiệp, nhà máy sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trong tỉnh đã khắc phục khó khăn, tập trung sản xuất chế tạo cơ khí, vật liệu xây dựng, đồ gốm, sành sứ, dệt vải, sản xuất muối… đảm bảo phục vụ đời sống nhân dân và chi viện cho tiền tuyến.
Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngành Công Thương Hà Tĩnh đã tập trung làm tốt các nhiệm vụ: Thực hiện hậu cần tại chỗ, xây dựng kinh tế địa phương; huy động nguồn lực, đáp ứng các yêu cầu về vật tư, lương thực, thực phẩm, hàng hoá cho các cơ quan đơn vị, lực lượng vũ trang và cung ứng sản phẩm hàng hoá chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong bom đạn chiến tranh phá hoại khốc liệt, nhiều cơ sở, đơn vị sản xuất thuộc ngành phải sơ tán, di chuyển nhiều lần các đơn vị, xí nghiệp sản xuất, các công ty mua bán và lưu thông hàng hoá vẫn bám sát nhiệm vụ để đẩy mạnh sản xuất và lưu thông phục vụ nhân dân. Những điển hình xuất hiện trong thời kỳ đó là Xí nghiệp cơ khí Ấp Bắc, Xí nghiệp sản xuất sành sứ thủy tinh, Xí nghiệp sản xuất bánh kẹo, Công ty nông sản thực phẩm Hà Tĩnh, Cửa hàng phục vụ ăn uống Voi, HTX mua bán xã Đức Hòa (Đức Thọ)... Mặc dầu phải đối mặt với bao nhiêu gian khổ và nguy hiểm, nhưng hàng ngàn cán bộ ngành Công Thương Hà Tĩnh đã tham gia hoạt động sản xuất và lưu thông. Hàng trăm người trong đội ngũ ấy là cán bộ, công nhân, mậu dịch viên… đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng và không ít những người đã mang trên mình những vết thương nặng do hậu quả của chiến tranh.
Chiến thắng mùa xuân lịch sử năm 1975 đã đem lại hòa bình thống nhất cho tổ quốc, cách mạng Việt Nam chuyển sang giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nhiều cán bộ ngành Công nghiệp, Thương nghiệp được điều động vào Miền Nam để tiếp quản, xây dựng, quản lý và củng cố cơ sở sản xuất, lưu thông theo phương thức xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, ngành cũng tiếp nhận hàng ngàn lao động là quân nhân trong lực lượng vũ trang, thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu, phục vụ chiến đấu từ các chiến trường về bổ sung vào nguồn lao động và đảm nhiệm các nhiệm vụ trong ngành Công nghiệp - Thương nghiệp sau khi thống nhất đất nước.
Nghị quyết kỳ họp thứ 2, của Quốc hội khóa V ngày 27/12/1975 đã thông qua việc hợp nhất 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh thành tỉnh Nghệ Tĩnh. Tháng 3/1976 các cơ quan ban ngành đoàn thể đã tiến hành hợp nhất về tổ chức bộ máy và hoạt động theo chức năng nhiệm vụ dưới sự lãnh đạo quản lý của các cấp ủy, chính quyền tỉnh Nghệ Tĩnh. Thời gian này ngành Công nghiệp và Thương nghiệp vừa phải củng cố tổ chức, vừa phải xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, đẩy mạnh sản xuất Công nghiệp, tiểu thủ Công nghiệp, khai thác nguồn hàng đảm bảo lưu thông phân phối, đáp ứng nhu cầu sản xuất, đời sống nhân dân và thực hiện chỉ tiêu giao nộp cho Trung ương. Tuy còn nhiều khó khăn thiếu thốn nhưng ngành Công nghiệp, Thương nghiệp Nghệ Tĩnh đã chủ động, nỗ lực vượt qua khó khăn, thực hiện tốt các chỉ tiêu kế hoạch được giao, ổn định thị trường trên địa bàn toàn tỉnh.
Tháng 8/1991, tỉnh Nghệ Tĩnh được chia tách thành 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Cùng với những khó khăn của tỉnh sau khi mới được tái lập, ngành Công nghiệp và Thương nghiệp Hà Tĩnh bước vào thời kỳ mới với nhiều vất vả, thiếu thốn về cơ sở vật chất; vốn hoạt động của doanh nghiệp thiếu trầm trọng, thu nhập dân cư thấp, thị trường hạn chế… Mặc dù vậy, chỉ sau một thời gian ngắn, ngành đã nhanh chóng thích ứng với điều kiện hoàn cảnh mới, vươn lên hoàn thành các nhiệm vụ được giao, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội tỉnh nhà.
Nhìn lại thời kỳ từ năm 1991 đến tháng 4/2008, ngành Công nghiệp và Thương mại - Du lịch Hà Tĩnh đã đạt được nhiều thành tích đáng tự hào. Hệ thống tổ chức bộ máy và hoạt động của toàn ngành đã có bước phát triển, khẳng định được vai trò, vị thế quan trọng của ngành đối với sự phát triển kinh tế xã hội toàn tỉnh. Nhiều quy hoạch, đề án, cơ chế chính sách, dự án thuộc lĩnh vực Công nghiệp, Thương mại - Du lịch được ngành tham mưu và phối hợp thực hiện có hiệu quả. Các cơ sở sản xuất Công nghiệp, tiểu thủ Công nghiệp, hệ thống Thương mại - Du lịch - Dịch vụ tăng cả về số lượng và quy mô, chất lượng hoạt động, tạo được nhiều việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động. Với những thành tích đã đạt được, năm 2006 ngành Công nghiệp và ngành Thương mại - Du lịch đều được Nhà nước tặng Huân chương lao động Hạng III. Nhiều tập thể và cá nhân được Chính phủ, Bộ Công nghiệp, Bộ Thương mại, Tổng cục Du lịch, UBND tỉnh tặng cờ thi đua và bằng khen.
Thực hiện Nghị định số 01/NQ-QH12 của Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ nhất, ngày 31/7/2007 về cơ cấu tổ chức của cơ quan Chính phủ, Bộ Công Thương lại được tái lập trên cơ sở hợp nhất Bộ Công nghiệp và Bộ Thương mại. Từ chủ trương đó, Sở Công Thương Hà Tĩnh được thành lập theo Quyết định số 842/QĐ-UBND ngày 31/3/2008 trên cơ sở sáp nhập sở Công nghiệp và sở Thương mại - du lịch. Mặc dù phải đối mặt với bộn bề khó khăn sau khi sáp nhập nhưng ngành đã hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu kế hoạch hàng năm. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng 14,2%/năm; Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ xã hội tăng 18,5%/năm. Với những kết quả đã đạt được, năm 2010, ngành Công Thương vinh dự được tặng cờ thi đua xuất sắc của Chính phủ, nhiều tập thể, cá nhân được trao tặng Huân chương của Chủ tịch nước, bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và UBND tỉnh. Đặc biệt, ngành Công Thương Hà Tĩnh vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng thưởng Huân chương lao động hạng Nhì.
Phát huy thành tựu đạt được của các giai đoạn trước, từ năm 2011 đến  nay, ngành Công Thương Hà Tĩnh tiếp tục phấn đấu và đạt được nhiều thành tích vượt bậc, nhiều chỉ tiêu kinh tế thuộc ngành đạt mức tăng trưởng cao: Giá trị sản xuất công nghiệp giai đoạn 2011-2015 đạt 41.200,68 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 19,81%, cao hơn nhiều so với bình quân cả nước. Nhiều dự án công nghiệp trọng điểm hoàn thành xây dựng cơ bản và đi vào sản xuất, kinh doanh, góp phần tăng năng lực sản xuất ngành công nghiệp, điển hình như Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1, Nhà máy thuỷ điện Hương Sơn, Nhà máy sản xuất cọc sợi Vinatex - Hồng Lĩnh, Nhà máy bia Sài Gòn - Hà Tĩnh, Dự án gang thép Formosa, Tổng kho xăng dầu Vũng Áng... Cơ sở hạ tầng điện phát triển, đảm bảo cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, 210/230 xã đạt tiêu chí nông thôn mới về điện; Lưới điện trên địa bàn đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định cho các phụ tải sản xuất và sinh hoạt.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ giai đoạn 2011 - 2015 tăng trưởng bình quân 21%/năm, năm 2015 đạt 31.231.695 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng bình quân kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2011-2015 đạt 13,59%/năm. Thương mại dịch vụ phát triển, cơ sở hạ tầng được tăng cường; Thị trường, giá cả hàng hoá ổn định, Thương mại nông thôn được quan tâm và tổ chức thực hiện bài bản, có chiều sâu. Trên cơ sở thực hiện Nghị quyết HĐND tỉnh và các chính sách phát triển thương mại nông thôn, cơ sở hạ tầng thương mại có bước chuyển biến đáng kể, có 2 Siêu thị hạng II (Co.op mart và Vinmart), 1 Trung tâm thương mại hạng II, xây dựng mới 3 chợ hạng I, 57 chợ đạt tiêu chí nông thôn mới (năm 2012 chưa có xã nào). Hệ thống chợ nông thôn có sự chuyển biến đáng kể, giai đoạn 2013-2015 đã xây dựng mới và đưa vào sử dụng xây dựng mới 20 chợ với nguồn vốn đầu tư trên 943,8 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa đạt 829,7 tỷ đồng (chiếm 87,9%); Cải tạo, nâng cấp 53 chợ với tổng kinh phí đạt 68,9 tỷ đồng. Công tác chuyển đổi mô hình quản lý chợ trên địa bàn được quan tâm triển khai hiệu quả. Đến nay, toàn tỉnh đã chuyển đổi và giao DN/HTX quản lý 82 chợ. Công tác quản lý kinh doanh có điều kiện về xăng dầu, khí dầu mỏ hoá lỏng được tăng cường, hệ thống phân phối xăng dầu được đầu tư khang trang, đạt chuẩn theo quy định.
Hoạt động xúc tiến thương mại có nhiều đổi mới cả về hình thức, chất lượng và hiệu quả. Giai đoạn 2011-2015 đã tổ chức nhiều Hội chợ, nhiều chương trình xúc tiến thương mại có quy mô và tầm ảnh hưởng như: Hội chợ quốc tế Hà Tĩnh 2013, hội chợ xuân hàng năm, Hội nghị xúc tiến giao thương, tọa đàm tư vấn doanh nghiệp; ký kết cung cấp hàng vào siêu thị; tư vấn phát triển thương hiệu; hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong ứng dụng thương mại điện tử vào hoạt động kinh doanh, xuất khẩu...
Công tác quản lý thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được các cấp, các ngành và các địa phương. quan tâm và vào cuộc quyết liệt. Trách nhiệm của hầu hết các sở, ngành và địa phương được nâng cao, tạo chuyển biến trong nhận thức của cả hệ thống chính trị đối với công tác quản lý thị trường. Thị trường trong tỉnh đã có nhiều thay đổi theo hướng tích cực, phần lớn hàng hóa lưu thông đã có hóa đơn, chứng từ theo quy định; niêm yết giá và bán theo giá niêm yết được thực hiện nghiệp túc. Giai đoạn này, lực lượng QLTT đã kiểm tra, xử lý 12.982 vụ vi phạm, tổng thu nộp ngân sách là 18,14 tỷ đồng.
Nhiều đề án, cơ chế chính sách được ngành tham mưu đề xuất: 02 Đề án do HĐND tỉnh thông qua (Đề án phát triển thương mại nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, Đề án phát triển công nghiệp nông thôn); Nhiều đề án do UBND tỉnh phê duyệt (Đề án quản lý thị trường, Đề án phát triển chuỗi sản phẩm gắn với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Đề án phát triển mô hình chợ đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm); nhiều chính sách được ban hành có hiệu quả như chính sách tiêu thụ sản phẩm hàng hóa sản xuất trong tỉnh, chính sách phát triển hỗ trợ phát triển cụm công nghiệp, chính sách phát triển thương mại nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới… Tất cả các Quy hoạch trong lĩnh vực Công Thương được ban hành và điều chỉnh, bổ sung kịp thời.
Các lĩnh vực QLNN khác của ngành được tăng cường; Chương trình, kế hoạch hàng năm được sở ban hành ngay từ đầu năm và triển khai cơ bản đúng kế hoạch, đảm bảo chất lượng, không để xảy ra chậm trễ.
Với những thành tích đã đạt được, giai đoạn 2011-2015, nhiều tập thể, cá nhân được tặng Huân chương lao động, bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và UBND tỉnh; ngành Công Thương được tặng cờ thi đua xuất sắc của Chính phủ cho thành tích năm 2015. Đặc biệt, ngày 25/4/2016, sở Công Thương Hà Tĩnh vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng thưởng Huân chương lao động hạng Nhất cho thành tích xuất sắc trong công tác từ năm 2011 đến 2016.