QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH ĐA CẤP TẠI HÀ TĨNH: TỪ THỰC TIỄN ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN ĐỊNH HƯỚNG PHÂN CẤP CHIẾN LƯỢC
1. Nhận diện bức tranh đa cấp tại Hà Tĩnh qua những con số thực chứng
Theo kết quả kiểm tra, giám sát tình hình hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp năm 2025 trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh thể hiện sự thanh lọc mạnh mẽ. Hiện có 10 doanh nghiệp được xác nhận hoạt động, tập trung chủ yếu vào nhóm sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm và đồ gia dụng.
Sự biến động về các chỉ số kinh tế phản ánh tính hiệu quả của công tác giám sát:
Doanh thu: tổng doanh thu đạt 170.848,389 triệu đồng, giảm 19,52% so với năm 2024. Sự sụt giảm này một phần đến từ việc kiểm soát chặt chẽ các chương trình khuyến mại và hội thảo bán hàng.
Mạng lưới người tham gia: tổng số người tham gia hiện là 8.438 người (giảm 5,19%). Đặc biệt, số người tham gia mới giảm mạnh đến 26,12% (chỉ còn 1.403 người so với 1.899 người năm trước).
Hoa hồng và trả thưởng: tổng số tiền chi trả cho người tham gia đạt 5.148,46 triệu đồng, ghi nhận mức giảm kỷ lục 92,28%. Điều này cho thấy cơ cấu chi trả đã được nắn chỉnh để tập trung vào giá trị thực của sản phẩm thay vì các mô hình lấy tiền người sau trả cho người trước.
2. Công tác quản lý nhà nước: Thực thi quyết liệt và đồng bộ
Năm 2025, Sở Công Thương Hà Tĩnh đã thực hiện tốt vai trò cơ quan đầu mối thông qua 03 trụ cột chính:
- Hoàn thiện thể chế địa phương: Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản quan trọng như số 58/2025/QĐ-UBND về chức năng nhiệm vụ của Sở; tham mưu kiện toàn Ban Chỉ đạo 389 tỉnh và các Tổ công tác liên ngành. Điểm nhấn đột phá là việc tham mưu ban hành 03 văn bản về ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ quản lý thương mại, giúp đưa "cánh tay nối dài" của QLNN xuống sát tận địa bàn dân cư.
- Kiểm tra và hậu kiểm: trong năm, Sở đã tổ chức đoàn kiểm tra đối với 08/10 doanh nghiệp. Kết quả cho thấy các doanh nghiệp có phép cơ bản tuân thủ quy định. Tuy nhiên, qua công tác giám sát, đã phát hiện và phối hợp xử lý các trường hợp bán hàng trực tiếp không đúng quy định (như vụ việc tại UBND xã Hương Khê), xử phạt vi phạm hành chính, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
- Chủ động phòng ngừa qua tuyên truyền: việc tổ chức các lớp tập huấn cho gần 400 đại biểu (bao gồm cán bộ quản lý cấp huyện/xã và các hộ kinh doanh) đã giúp nhận diện sớm các hình thức đa cấp biến tướng, lừa đảo núp bóng đầu tư tài chính.
3. Định hướng phân cấp và triển vọng từ Dự thảo Thông tư của Bộ Công Thương và Dự thảo nghị định của Chính phủ
Một trong những nội dung trọng tâm mà công tác QLNN tại Hà Tĩnh đang hướng tới là sự đồng bộ với Dự thảo Thông tư và Dự thảo nghị định quy định việc phân cấp thực hiện nhiệm vụ của Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh.
Theo các dự thảo dự kiến phân cấp mạnh mẽ cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và các cơ quan địa phương trong việc:
- Tiếp nhận hồ sơ thông báo hoạt động, xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
- Giải quyết các thủ tục hành chính về sửa đổi, bổ sung, gia hạn giấy chứng nhận.
- Tăng cường thẩm quyền hậu kiểm và xử lý vi phạm trực tiếp tại địa phương.
Việc phân cấp này không chỉ giảm bớt áp lực thủ tục hành chính mà còn tạo cơ chế "phản ứng nhanh" cho các cơ quan QLNN. Khi quy trình được chuẩn hóa và phân cấp rõ ràng, việc giám sát 10 doanh nghiệp hiện hữu và các doanh nghiệp mới phát sinh sẽ trở nên chuyên sâu hơn, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót địa bàn.
4. Giải pháp nâng cao hiệu quả trong giai đoạn mới
Để duy trì những kết quả tích cực, công tác QLNN về đa cấp tại Hà Tĩnh cần tập trung vào các giải pháp:
- Số hóa quản lý: ứng dụng công nghệ thông tin trong việc theo dõi danh sách người tham gia và doanh thu của doanh nghiệp theo thời gian thực.
- Tăng cường phối hợp liên ngành: Phát huy vai trò của liên ngành (Công an, Y tế, Thuế, Công Thương…) để xử lý triệt để các hình thức đa cấp biến tướng trên không gian mạng.
- Nâng cao năng lực cán bộ cơ sở: tiếp tục bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã – lực lượng trực tiếp nhận thông báo và giám sát các hoạt động hội thảo, giới thiệu sản phẩm.
- Không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.
Sự sụt giảm về doanh thu và người tham gia đa cấp tại Hà Tĩnh năm 2025 không phải là bước lùi, mà là minh chứng cho một thị trường đang trở nên lành mạnh hơn dưới sự quản lý chặt chẽ. Với nền tảng pháp lý từ các Nghị định hiện hành (Nghị định 40/2018/NĐ-CP, Nghị định 18/2023/NĐ-CP) và sự chuẩn bị đón đầu các quy định tại Thông tư, nghị định mới, Hà Tĩnh hoàn toàn có thể tin tưởng vào một môi trường kinh doanh đa cấp an toàn, hiệu quả, góp phần bảo vệ vững chắc quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh.
Hữu Nam, Sở Công Thương Hà Tĩnh
